IBAN Kiralama Suçu ve 12. Yargı Paketi ile Getirilen Değişiklikler

Son yıllarda dolandırıcılık örgütlerinin banka hesaplarını "kiralayarak" veya satın alarak kullanması, hem mağdur sayısını hem de bu hesap sahiplerinin karşılaştığı ceza soruşturmalarını önemli ölçüde artırmıştır. 31 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe giren 7589 sayılı Kanun ("12. Yargı Paketi"), Türk Ceza Kanunu'nun 158. maddesinde değişiklik yaparak IBAN/hesap kiralama fiiline özgü yeni bir ceza indirimi ve etkin pişmanlık rejimi getirmiştir. Bu yazıda, düzenlemenin kapsamı ile hem hâlâ soruşturma/kovuşturma aşamasında olan hem de cezası kesinleşip infaz aşamasına geçmiş kişilerin izleyebileceği yollar genel hatlarıyla ele alınmaktadır.

IBAN Kiralama Nedir ve Hangi Suçu Oluşturur?

Uygulamada "IBAN kiralama" veya "hesap kiralama" olarak anılan fiil, bir kişinin kendi adına açılmış banka hesabını veya ödeme aracını (banka kartı, internet bankacılığı şifresi vb.) bir bedel karşılığında başkalarının kullanımına sunmasıdır. Bu hesaplar çoğunlukla dolandırıcılık, kripto varlık dolandırıcılığı veya kara para aklama gibi suçlardan elde edilen paraların transferinde araç olarak kullanılmaktadır. Bu nedenle hesabını kiraya veren kişi, yalnızca hesabını kullandırmış olsa dahi, Türk Ceza Kanunu'nun 158. maddesinde düzenlenen ve "bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle nitelikli dolandırıcılık" olarak nitelendirilen suça iştirakten sorumlu tutulabilmektedir. Bu suçun temel cezası üç yıldan on yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezasıdır.

7589 Sayılı Kanun (12. Yargı Paketi) Neler Getiriyor?

12. Yargı Paketi ile TCK m.158'e eklenen yeni fıkra, hesabını veya ödeme aracını yalnızca bu amaçla başkasına sağlayan kişiler için yarı oranında ceza indirimi imkânı tanımaktadır. Bu indirimin uygulanabilmesi, uygulamada öne çıkan değerlendirmelere göre genel olarak şu unsurların somut olayda gerçekleşmiş olmasına bağlıdır:

• Failin suça iştirakinin yalnızca hesap/ödeme aracı bilgisini veya kendisini sağlamakla sınırlı olması; dolandırıcılık organizasyonunun yönetimine veya icrasına aktif katkısının bulunmaması
• Hesabın/aracın sağlanması karşılığında bir haksız menfaat (ücret, komisyon vb.) elde edilmiş olması
• Kastın niteliğinin ve kapsamının dosyadaki delillerle ortaya konabilmesi

Düzenleme ayrıca, mağdurun uğradığı zararın, mahkemece yapılacak ihtardan itibaren altı ay içinde aynen iade veya tazmin suretiyle tamamen giderilmesi hâlinde etkin pişmanlık hükümlerinin uygulanabileceğini ve bu yolla hükümlülerin tahliyesinin mümkün olabileceğini öngörmektedir. Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte istinaf veya temyiz aşamasında bulunan dosyalar da lehe hükümlerin değerlendirilmesi amacıyla yeniden ilk derece mahkemesine gönderilmektedir. Buna karşılık, düzenlemede IBAN suçlarına özgü ayrı bir uzlaştırma mekanizmasına yer verilmediği; getirilen kolaylığın ceza indirimi ve etkin pişmanlık ekseninde sınırlı tutulduğu görülmektedir.

Soruşturma veya Kovuşturma Aşamasında Olanlar Ne Yapmalı?

Hakkında IBAN/hesap kiralama şüphesiyle soruşturma yürütülen veya kovuşturması devam eden kişilerin, ifade vermeden önce mutlaka bir avukatla görüşmesi önemlidir. Süreçte genel olarak dikkat edilmesi gereken hususlar şunlardır:

• İfade veya sorgu öncesinde, hesabın hangi koşullarda ve kimin talebiyle kullandırıldığının hukuki açıdan değerlendirilmesi
• Yeni düzenleme kapsamındaki ceza indirimi şartlarının (rolün sınırlı olması, haksız menfaat, kastın kapsamı) somut duruma uygunluğunun incelenmesi
• Mağdurun zararının giderilmesinin mümkün olup olmadığının, etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanma ihtimali bakımından değerlendirilmesi
• Adli kontrol veya tutukluluk gibi koruma tedbirlerine karşı itiraz haklarının usulüne uygun ve süresinde kullanılması

Cezası Kesinleşmiş ve İnfaz Aşamasında Olanlar İçin Uyarlama Yargılaması

Ceza hukukunda sonradan yürürlüğe giren ve failin lehine olan kanun hükümlerinin, kesinleşmiş hükümlere de uygulanması esastır. Bu nedenle, 12. Yargı Paketi'nin yürürlüğe girmesinden önce IBAN kiralama fiili nedeniyle mahkûm olmuş ve hükmü kesinleşmiş kişiler bakımından, yeni ceza indirimi hükmünün lehe olup olmadığının değerlendirilmesi amacıyla uyarlama yargılaması yoluna başvurulabilir. Bu başvuru, hükmü veren mahkemeye yazılı bir uyarlama dilekçesiyle yapılır ve mahkeme, dosyayı yeniden ele alarak yeni hükmün somut olaya uygulanıp uygulanmayacağını değerlendirir.

Uyarlama Dilekçesinde Nelere Dikkat Edilmeli?

• Dosya/esas ve karar numarası ile kararı veren mahkemeye ilişkin bilgilerin eksiksiz belirtilmesi
• Mahkûmiyete konu fiildeki rolün, yeni düzenlemedeki "yalnızca hesap/araç sağlama" kapsamına girdiğinin dosya içeriğiyle (ifadeler, gerekçeli karar vb.) somut biçimde ortaya konması
• Mağdurun zararının giderilmesi imkânı varsa bunun etkin pişmanlık hükümleri bakımından ayrıca değerlendirilmesi
• Talebin, ilgili usul hükümlerine uygun, gerekçeli ve delillerle desteklenmiş şekilde hazırlanması

Uygulamada, yeterince gerekçelendirilmemiş veya dosya kapsamına uymayan uyarlama talepleri reddedilebilmekte; bu da sonraki başvuruları güçleştirebilmektedir. Bu nedenle infaz aşamasındaki bir dosyada uyarlama yargılamasının bir avukat aracılığıyla, dosyanın tüm kapsamı incelenerek yürütülmesi önemle tavsiye edilir.

Sonuç

12. Yargı Paketi ile getirilen düzenleme, IBAN/hesap kiralama fiiline karışan ve rolü sınırlı kalan kişiler bakımından önemli bir ceza indirimi ve etkin pişmanlık imkânı sunmaktadır. Ancak bu imkânlardan yararlanmak, dosyanın somut koşullarının doğru biçimde ortaya konulmasına bağlıdır. Gerek soruşturma/kovuşturma aşamasındaki gerekse infaz aşamasındaki kişilerin, haklarını doğru şekilde kullanabilmeleri için sürecin başından itibaren bir avukatla birlikte hareket etmeleri önerilir.